आर्थिकन्यूज
काठमाडौं । इरानले शनिबार इजरायलतर्फ क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेपछि मध्यपूर्वमा क्षेत्रीय तनाव उच्चस्तरमा पुगेको छ । इजरायली रक्षा बल (आईडीएफ) ले आक्रमणको पुष्टि गर्दै आफ्नो मिसाइल रक्षा प्रणाली सक्रिय गरेको र प्रभावित क्षेत्रका बासिन्दालाई मोबाइल अलर्टमार्फत तत्काल सुरक्षित आश्रय लिन निर्देशन दिएको जनाएको छ ।
आईडीएफका अनुसार इरानबाट प्रहार भएका क्षेप्यास्त्रहरू पहिचान गरिसकिएको छ र जोखिम न्यूनीकरणका लागि रक्षात्मक संयन्त्र सञ्चालनमा छन् । घटनाले इरान–इजरायलबीच प्रत्यक्ष सैन्य टकरावको सम्भावना बढाएको विश्लेषण गरिएको छ ।
यसैबीच, इजरायलले देशव्यापी आपतकाल घोषणा गरी अस्पतालहरू भूमिगत सार्ने तथा साइरन प्रणाली सक्रिय गर्ने आदेश दिएको छ । इरान, इजरायल र इराकले आफ्ना हवाई क्षेत्र बन्द गरेका छन् भने व्यावसायिक उडानहरू स्थगित भएका छन् ।
तेहरानमा इजरायली आक्रमण
यसअघि इजरायलले ‘रोइङ लायन’ नामक संयुक्त अपरेसनमार्फत तेहरानका विभिन्न सैन्य तथा रणनीतिक संरचनालाई लक्षित गरी आक्रमण गरेको दाबी गरिएको छ । आक्रमण सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह अली खामेनीको कार्यालय नजिक केन्द्रित भएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् । विस्फोटका आवाज र सहरको केन्द्रबाट बाक्लो धुवाँ उठेको देखिएको प्रत्यक्षदर्शीहरूले बताएका छन् ।
इजरायली रक्षामन्त्री इजरायल काट्जले आक्रमण ‘धम्की हटाउने’ उद्देश्यले गरिएको बताएका छन्, तर विस्तृत विवरण सार्वजनिक गरिएको छैन ।
आणविक वार्तामाझ तनाव
घटना अमेरिका–इरानबीच चलिरहेको उच्च–जोखिम आणविक वार्ताको बीचमा भएको हो । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानको आणविक कार्यक्रम नियन्त्रणमा ल्याउने उद्देश्यले सम्झौता चाहेको संकेत दिँदै आएका छन् । इरान भने युरेनियम संवर्धन गर्ने आफ्नो अधिकार कायम राख्न अडिग देखिएको छ ।
इरानले प्रत्यक्ष प्रतिआक्रमणबारे स्पष्ट नबताए पनि क्षेत्रभर रहेका अमेरिकी सैन्य अड्डा र कर्मचारी लक्ष्य बन्न सक्ने चेतावनी दिएको छ । हालसम्म कुनै पक्षबाट हताहतको आधिकारिक विवरण सार्वजनिक भएको छैन ।
भारतको सल्लाह
भारत सरकारले क्षेत्रस्थित आफ्ना नागरिकलाई अत्यधिक सावधानी अपनाउन, घरभित्रै बस्न र अनावश्यक आवतजावत नगर्न आग्रह गरेको छ । तेहरानस्थित भारतीय दूतावासले आवश्यक परे ओमान वा अन्य सुरक्षित देशतर्फ यात्रा गर्न सुझाव दिएको जनाएको छ ।
वर्तमान घटनाक्रमले मध्यपूर्वमा व्यापक सैन्य द्वन्द्वको जोखिम बढाएको भन्दै अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले अवस्थालाई नजिकबाट निगरानी गरिरहेको छ ।
मध्यपूर्व तनावपछि भारतद्वारा उडान स्थगित
इजरायल र अमेरिकाले इरानमाथि आक्रमण गरेपछि बढ्दो क्षेत्रीय अस्थिरताका बीच भारतका दुई ठूला निजी विमान कम्पनीले मध्यपूर्वका सबै गन्तव्यमा उडान स्थगित गरेका छन् ।
भारतको राष्ट्रिय ध्वजावाहक Air Indiaले सामाजिक सञ्जाल ‘एक्स’ मार्फत विज्ञप्ति जारी गर्दै मध्यपूर्वका केही भागमा बढ्दो आक्रमण र सुरक्षाको अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै ती क्षेत्रमा जाने आफ्ना सबै उडानहरू अस्थायी रूपमा स्थगित गरिएको जनाएको छ ।
त्यसैगरी, निजी क्षेत्रको अग्रणी एयरलाइन्स IndiGoले पनि यात्रु र चालक दलको सुरक्षालाई प्राथमिकता दिँदै मध्यपूर्व गन्तव्यका उडानहरू अस्थायी रूपमा रोकिएको जानकारी दिएको छ ।
मध्यपूर्व क्षेत्रमा लाखौँ भारतीय आप्रवासी कार्यरत छन् । खाडी मुलुकहरू भारतका लागि महत्वपूर्ण श्रम गन्तव्य मात्र नभई ऊर्जाको प्रमुख स्रोत पनि हुन् । त्यसैले क्षेत्रीय अस्थिरताले भारतको अर्थतन्त्र र आप्रवासी सुरक्षामा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ ।
यसबीच, भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी इजरायलको औपचारिक भ्रमण सकेर स्वदेश फर्किएको एक दिनपछि इरानमा आक्रमण भएको हो । भ्रमणका क्रममा भारत–इजरायलबीच व्यापार र रक्षा सहकार्य थप सुदृढ गर्ने सहमति भएको जनाइएको थियो ।
प्रधानमन्त्री मोदीले सन् २०२३ अक्टोबर ७ मा हमासद्वारा इजरायलमा गरिएको आक्रमणपछि भारत इजरायलसँग “दृढतापूर्वक उभिएको” बताएका थिए । पछिल्लो घटनाक्रमले मध्यपूर्वमा व्यापक सैन्य टकरावको जोखिम बढाएको भन्दै अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले अवस्थालाई चासोपूर्वक नियालिरहेको छ ।
