आर्थिकन्यूज
काठमाडौं। मध्यपूर्वमा जारी इजरायल–इरान द्वन्द्व पाँचौँ दिनमा प्रवेश गर्दा स्थिति झनै जटिल बन्दै गएको छ। इरानले विश्व ऊर्जा आपूर्तिको संवेदनशील समुद्री मार्ग होर्मुज जलडमरूमध्य मा ‘पूर्ण नियन्त्रण’ रहेको दाबी गरेको छ भने इजरायलले इरान र लेबनानमा नयाँ आक्रमण सुरु गरेको जनाएको छ।
इरानको रिभोलुसनरी गार्ड्सले होर्मुज हुँदै आवतजावत गर्ने जहाजहरू मिसाइल वा ड्रोन आक्रमणको जोखिममा पर्न सक्ने चेतावनी दिएको छ। उक्त जलमार्ग विश्व तेल तथा ग्यास आपूर्तिको मुख्य नाका मानिन्छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प ले आवश्यक परे अमेरिकी नौसेनाले तेल ट्याङ्करहरूलाई एस्कर्ट गर्न सक्ने बताएका छन्। गार्ड्सले अमेरिका र इजरायली लक्ष्यमा ४० भन्दा बढी मिसाइल प्रहार गरेको दाबी पनि गरेको छ।
सर्वोच्च नेताको मृत्यु, तनाव चर्किँदै
इरानले अमेरिका–इजरायल आक्रमणमा आफ्ना सर्वोच्च नेता अली खामेनी मारिएको दाबी गरेको छ। तीनदिने राजकीय अन्त्येष्टि बुधबार साँझदेखि सुरु हुने जनाइएको छ। इजरायलका रक्षामन्त्रीले सम्भावित उत्तराधिकारीसमेत ‘हत्याको लक्ष्य’ बन्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्।
बुधबार बिहान इरानबाट प्रक्षेपित क्षेप्यास्त्रहरूले जेरुसेलम र तेल अभिव लगायत क्षेत्रमा हवाई आक्रमणको साइरन बजाएको थियो। केही स्थानमा आगलागी भएको खबर आए पनि विस्तृत क्षतिको विवरण सार्वजनिक भएको छैन।
लेबनान र खाडी क्षेत्रमा प्रभाव
लेबनानको राजधानी बेरुत मा इजरायल र हिजबुल्लाहबीच आक्रमण–प्रत्याक्रमण तीव्र बनेको छ। लेबनानको स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार दक्षिण बेरुतका दुई क्षेत्रमा कम्तीमा छ जनाको मृत्यु र आठ जना घाइते भएका छन्। अन्य सहरमा थप हताहत भएको विवरण सार्वजनिक भएको छ।
यसैबीच श्रीलङ्का ले आफ्नो समुद्री क्षेत्र बाहिर १८० चालक दलसहितको एक इरानी फ्रिगेट डुबेको जनाएको छ। उद्धारका लागि जहाज र विमान परिचालन गरिएको छ।
खाडी क्षेत्रमा पनि सुरक्षा सतर्कता बढाइएको छ। रियाद नजिक दुई क्रुज मिसाइल र नौ ड्रोन अवरोध गरिएको साउदी अरेबियाले जनाएको छ। बगदाद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल नजिक एक ड्रोन खसालिएको सुरक्षा स्रोतले पुष्टि गरेको छ।
अमेरिकी कारबाही र विश्व बजारमा असर
मध्यपूर्वमा अमेरिकी सैन्य बलको नेतृत्व गरिरहेका एडमिरल ब्राड कुपरले हालसम्म इरानका करिब दुई हजार लक्ष्यमा प्रहार गरिएको दाबी गरेका छन्। उनका अनुसार इरानको हवाई सुरक्षा संरचना गम्भीर रूपमा क्षतिग्रस्त पारिएको छ।
इजरायली सेनाले तेहरानका सुरक्षा कमान्ड केन्द्रसहित दर्जनौँ स्थानमा ‘व्यापक हमला’ गरिएको जनाएको छ। दुबईस्थित अमेरिकी वाणिज्य दूतावास क्षेत्रमा ड्रोन आक्रमणपछि आगलागी भएको प्रत्यक्षदर्शीहरूले बताएका छन्।
सुरक्षा जोखिम बढेपछि अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले साउदी अरेबिया र ओमानस्थित गैर–आपतकालीन कर्मचारीलाई बाहिरिन अनुमति दिएको छ।
युद्धको असर विश्व बजारमा पनि देखिएको छ। एसियाली सेयर बजारमा तीव्र गिरावट आएको छ भने कच्चा तेलको मूल्य उकालो लागेको छ। ऊर्जा आपूर्ति मार्ग अस्थिर बन्ने चिन्ताले अन्तर्राष्ट्रिय बजार थप दबाबमा परेको विश्लेषकहरूले बताएका छन्। -एजेन्सीको सहयोगमा
