आर्थिकन्यूज
एजेन्सी । मिडिल इस्टमा बढ्दो तनावबीच ईरानका लगातार ड्रोन र मिसाइल आक्रमण अमेरिका र उसका सहयोगी देशहरूका लागि ठूलो चुनौती बन्दै गएका छन्। सुरुमा इजरायल र अमेरिकालाई अपेक्षा थियो कि आक्रमणपछि ईरान कमजोर हुनेछ, तर सर्वोच्च नेता अली खामेनेईसहित वरिष्ठ अधिकारीहरूको मृत्यु तथा क्षति हुँदाहुँदै पनि ईरानले आक्रमण क्षमता कायम राखेको देखिन्छ।
सस्ता ड्रोन, महँगा प्रतिरक्षा प्रणाली
अमेरिका र खाडी देशहरूको सबैभन्दा ठूलो चुनौती ईरानका सस्ता ड्रोन बनेका छन्। केही ड्रोनको मूल्य करिब २०,००० डलर (लगभग १८ लाख रुपैयाँ) मात्र हुने बताइन्छ । जबकि ती ड्रोन खसाल्न प्रयोग हुने पेट्रियट मिसाइल)को मूल्य करिब ४० लाख डलरसम्म पुग्न सक्छ। यसले प्रतिरक्षा खर्च अत्यधिक बढाइरहेको छ।
अमेरिका र उसका सहयोगीहरूले इंटरसेप्टर, पेट्रियट प्रणाली, स्ट्यान्डर्ड मिसाइल तथा इजरायलले एरो इंटरसेप्टर जस्ता उन्नत हवाई प्रतिरक्षा प्रणाली प्रयोग गरिरहेका छन्। तर यी प्रणालीहरू विभिन्न क्षेत्रमा तैनाथ गरिएको छ । युक्रेनको सहयोग, लाल सागरको जहाज सुरक्षा तथा एशिया–प्रशान्त क्षेत्रमा तैनाथीका कारण भण्डारमा दबाब परेको छ।
भण्डार घट्ने चिन्ता
जुन २०२५ मा भएको १२ दिने युद्धमा मात्रै अमेरिका र इजरायलले आफ्नो करिब एक चौथाइ इंटरसेप्टर प्रयोग गरेको बताइएको छ। लामो समयसम्म लगातार आक्रमण भएमा मिसाइल–इंटरसेप्टरको भण्डार समाप्त हुने जोखिम छ।
विशेषगरी ईरानसँग करिब ८० हजारसम्म ड्रोन रहेको अनुमान गरिन्छ । जसमा शाहेद ड्रोन प्रमुख मानिन्छन्। यी ड्रोन छिटो प्रक्षेपण गर्न सकिने, कम जोखिमयुक्त र सस्तो भएकाले रणनीतिक चुनौती बनेका छन्।
अन्य देशहरूको अनुभव
युक्रेनले रूसको हवाई आक्रमण सामना गर्दै बहु–स्तरीय हवाई प्रतिरक्षा रणनीति अपनाएको छ। त्यहाँ महँगा इंटरसेप्टर बैलिस्टिक मिसाइल खसाल्न प्रयोग गरिन्छ भने ड्रोन रोक्न सस्ता हतियार वा मेशिन गन प्रयोग गरेर लागत नियन्त्रण गरिन्छ। तर खाडी देशहरू मुख्यतः महँगा प्रतिरक्षा प्रणालीमा निर्भर भएकाले उनीहरूको रणनीतिमा पुनर्विचार आवश्यक हुन सक्ने विश्लेषण छ।
अमेरिकी रणनीतिमा परिवर्तनको सम्भावना
मिसाइल प्रतिरक्षा प्रणाली प्रायः एउटै लक्ष्य रोक्न धेरै इंटरसेप्टर प्रयोग गर्छ, जसले भण्डार छिटो घटाउँछ। यस्तो अवस्थामा अमेरिका अन्य क्षेत्रबाट हवाई प्रतिरक्षा प्रणाली फिर्ता ल्याएर मिडिल इस्टमा तैनाथ गर्न बाध्य हुन सक्छ।
भले नै लामो दूरीका मिसाइलहरू सीमित भए पनि ईरानका ड्रोन आक्रमण लामो समयसम्म जारी रहन सक्ने अनुमान छ। यसले ऊर्जा उत्पादन, समुद्री व्यापार र विश्वव्यापी तेल मूल्यमा प्रत्यक्ष असर पार्न सक्छ।
समग्रमा, दीर्घकालीन संघर्षका लागि अमेरिका र उसका सहयोगीहरूको तयारी सीमित देखिएको छ भने प्रतिरक्षा रणनीतिमा नयाँ सन्तुलन आवश्यक पर्ने अवस्था देखिन्छ।
