आर्थिकन्यूज
काठमाडौं । संयुक्त राज्य अमेरिका, इजरायल र इरानबीचको बढ्दो भू-राजनीतिक टकरावले विश्व अर्थतन्त्रमा गम्भीर हलचल पैदा गर्दै प्रणालीगत 'स्ट्यागफ्लेसन' को डर बढाएको छ। (स्ट्यागफ्लेसन भन्नाले यस्तो असामान्य अवस्थालाई बुझाउँछ जहाँ तीनवटा नकारात्मक आर्थिक परिस्थितिहरू एकैसाथ देखिन्छन्: आर्थिक वृद्धिदरमा सुस्तता , उच्च बेरोजगारी र उच्च मुद्रास्फीति)
सन् २०२६ को मार्च अन्त्यसम्ममा हर्मुज जलमार्गमा देखिएको अवरोधले क्षेत्रीय सैन्य तनावलाई विश्वव्यापी मुद्रास्फीतिको संकटमा परिणत गरेको हो।
विशेषगरी तेल र तरल प्राकृतिक ग्यास (एलएनजी) को आपूर्तिमा आएको अवरोधले ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य प्रति ब्यारेल १२० डलर नाघेको छ भने युरोपेली ग्यासको मूल्य दोब्बर भएको छ। यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सीले इतिहासकै ठूलो ऊर्जा सुरक्षा चुनौती मानेका छन्।
खाद्य सुरक्षामा त्रिपक्षीय खतरा
युद्धको प्रभावले विश्वव्यापी खाद्य प्रणालीमा तीनवटा मुख्य चुनौती थपेको पाइन्छ। इन्धनको मूल्य वृद्धिले ढुवानी लागत बढेर उपभोक्ता मूल्य महँगो भएको छ भने मध्यपूर्वबाट हुने युरिया र सल्फरको आपूर्ति रोकिँदा मलको मूल्य ४० प्रतिशतले बढेको छ।
यस कारणले सन् २०२७ सम्म उत्पादनमा कमी ल्याउने देखिन्छ। यसका साथै बढ्दो मुद्रास्फीति नियन्त्रण गर्न अमेरिकी फेडरल रिजर्भ र युरोपेली केन्द्रीय बैंकले ब्याजदर उच्च राख्नुपर्ने दबाब झेलिरहेका छन्।
क्षेत्रीय जोखिम र आपूर्ति शृङ्खलाको असर
ऊर्जा आयातमा निर्भर राष्ट्रहरू र एशियाका प्रमुख उत्पादन केन्द्रहरूले महँगो आयात बिल र विनिमय दरको दबाब सामना गरिरहेका छन्। ऊर्जा र खाद्यान्नबाहेक प्लास्टिकका लागि आवश्यक पेट्रोकेमिकल्स र सेमिकन्डक्टरका लागि महत्वपूर्ण हिलियमको आपूर्ति अवरुद्ध हुँदा इलेक्ट्रोनिक्स र चिकित्सा क्षेत्रको आपूर्ति शृङ्खलामा गम्भीर असर परेको छ। यसले विश्वव्यापी आर्थिक सुधारको प्रक्रियालाई थप चुनौतीपूर्ण बनाएको छ।
विश्वव्यापी स्थिरताको दृष्टिकोण
वित्तीय बजारहरू अब दीर्घकालीन अस्थिरताका लागि तयार हुनुपर्ने अवस्था आएको छ। ऊर्जाको मूल्यमा हुने प्रत्येक १० प्रतिशतको वृद्धिले विश्वव्यापी मुद्रास्फीति बढाउने र मन्दीको जोखिम निम्त्याउने निश्चित देखिन्छ ।
सरकारहरू वैकल्पिक ऊर्जा मार्ग र अनुदानका उपायहरू खोजिरहेका भए पनि मध्यपूर्वको ऊर्जा बजारमा रहेको ठूलो हिस्साका कारण यस संकटलाई तत्काल पूर्ण रूपमा समाधान गर्न असम्भव जस्तै देखिएको छ।
