संकटमा छिमेकी राष्ट्रहरूलाई ग्यास पुन : विक्री गर्दै चीन

काठमाडौं । मध्यपूर्वमा निरन्तर चर्किएको  द्वन्द्वले प्रमुख ढुवानी मार्गहरू ठप्प भइरहेका छन्।  यसैबीच,  चीनले आफ्नो विशाल ऊर्जा सञ्चितिको प्रयोग गरी पूर्वी गोलार्द्धमा प्राकृतिक ग्यासको मुख्य बिचौलियाको भूमिका निभाउन थालेको छ।

विशेषगरी हर्मुज जलमार्गको  नाकाबन्दीले कतार र एमिरेट्सबाट एसिया-प्रशान्त क्षेत्रमा हुने ग्यास प्रवाह रोकेपछि चीनले आफ्ना दीर्घकालीन सम्झौता र पाइपलाइन सञ्जालमार्फत प्राप्त तरल प्राकृतिक ग्यास (एलएनजी ) छिमेकी राष्ट्रहरूलाई उच्च  मूल्यमा   पुन: बिक्री गरिरहेको छ।

आपूर्ति मार्गमा अवरोध र चीनको अवसर

रुस र मध्य एसियाबाट हुने निरन्तर भूमिगत आयातका कारण चीनको ऊर्जा सुरक्षा आफ्ना छिमेकीहरूको तुलनामा मजबुत देखिएको छ। यसैको फाइदा उठाउँदै बेइजिङले आफूलाई तत्कालको मूल्य वृद्धिबाट जोगाउनुका साथै बजारको उतारचढावबाट ठूलो मुनाफा समेत आर्जन गरिरहेको छ। चिनिँया सरकार  अहिले खाडी मुलुकबाट हुने आपूर्ति बन्द भएका कारण सिर्जना भएको ऊर्जाको रिक्ततालाई प्रभावकारी  पूर्तिमा आफूलाई केन्द्रित गरेको पाइन्छ।

औद्योगिक अर्थतन्त्रमा परेको प्रभाव

ऊर्जा विश्लेषकहरूका अनुसार यो "पुन: बिक्री वृद्धि" ले गम्भीर ऊर्जा अभाव झेलिरहेका जापान र दक्षिण कोरिया जस्ता औद्योगिक अर्थतन्त्रहरूका लागि जीवनदानको काम गरेको छ। यद्यपि, यी  "रिसेल मार्केट"बाट  हुने आपूर्तिको उच्च लागतले ती राष्ट्रहरूको आन्तरिक बजेटमा भने ठूलो आर्थिक भार थपेको छ, जसले विश्वव्यापी आर्थिक सुधारको प्रक्रियालाई थप जटिल बनाएको छ।

परिवर्तित क्षेत्रीय शक्ति सन्तुलन

चीनको यो बढ्दो सक्रियताले क्षेत्रीय आर्थिक र राजनीतिक प्रभावलाई उल्लेख्य रूपमा वृद्धि गरेको छ। ऊर्जा निर्भरता पर्सियन खाडीबाट हटेर चिनियाँ बजारतिर मोडिनुले एसियामा शक्ति सन्तुलन तीव्र रूपमा परिवर्तन भइरहेको संकेत गर्दछ। अबको मुख्य चासो भनेको चीनले यो ऊर्जा सञ्चितिलाई कहिलेसम्म कायम राख्न सक्छ र भविष्यमा यसलाई राजनीतिक वा रणनीतिक सम्झौताका लागि 'बार्गेनिङ चिप' को रूपमा प्रयोग गर्छ वा गर्दैन भन्नेमा केन्द्रित रहेको छ।