आर्थिकन्यूज
एजेन्सी । संयुक्त राज्य अमेरिकाले इरानका बन्दरगाह वरपर लागू गरेको नाकाबन्दीप्रति चीनले कडा आपत्ति जनाएको छ। बेइजिङले यस कदमलाई “खतरनाक र गैरजिम्मेवारपूर्ण” भन्दै यसले क्षेत्रीय तनाव चर्काउने र नाजुक युद्धविरामलाई कमजोर बनाउने चेतावनी दिएको छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प ले इरानी बन्दरगाहतर्फ जाने वा त्यहाँबाट निस्कने जहाजहरूलाई लक्षित गर्दै कडा सैन्य कारबाहीको चेतावनी दिएका थिए। जहाज डुबाउनेसम्मको अभिव्यक्तिले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा चिन्ता बढाएको छ। शान्ति वार्ता निष्कर्षविहीन बनेपछि अमेरिकाले खाडी क्षेत्रमा इरानी बन्दरगाह र तटीय मार्गहरूमा आवतजावत गर्ने जहाजहरू अवरुद्ध गर्ने निर्णय लागू गरेको हो।
चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता गुओ जियाकुन ले यस्तो नाकाबन्दीले तनाव घटाउनुको सट्टा झन् बढाउने बताए। उनका अनुसार यसले पहिले नै संवेदनशील अवस्थामा रहेको युद्धविरामलाई कमजोर बनाउनुका साथै होर्मुज जलडमरूमध्य हुँदै हुने अन्तर्राष्ट्रिय जलयातायातमा गम्भीर जोखिम सिर्जना गर्छ।
यसअघि इरानले पनि जलडमरूमध्यमा आवतजावतमा नियन्त्रण गर्दै आफ्ना पक्षीय देशका जहाजलाई प्राथमिकता दिएको थियो। यसले विश्व ऊर्जा आपूर्ति शृङ्खलामा थप दबाब सिर्जना गरेको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार अमेरिकाको नाकाबन्दीले इरानको आर्थिक स्रोतमा दबाब सिर्जना गर्नुका साथै चीनलाई तेहरानमाथि प्रभाव प्रयोग गर्न बाध्य पार्ने रणनीति अपनाएको हो।
यसैबीच,संयुक्त राष्ट्रसंघका लागि इरानका प्रतिनिधिले अमेरिकी कदमलाई आफ्नो सार्वभौमसत्तामाथिको गम्भीर उल्लङ्घन बताएका छन्। अर्कोतर्फ, चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङ ले खाडी तथा मध्यपूर्वका देशहरूको सार्वभौमसत्ताको सम्मान गर्नुपर्नेमा जोड दिँदै शान्ति प्रक्रियामा चीनले रचनात्मक भूमिका खेल्ने बताएका छन्।
कर धम्कीले थपियो अमेरिका–चीन तनाव
अमेरिका र चीनबीच व्यापारिक तनाव पनि फेरि चर्किने सङ्केत देखिएको छ। राष्ट्रपति ट्रम्पले चीनमाथि नयाँ कर लगाउने चेतावनी दिएपछि बेइजिङले त्यसको ‘कडा प्रतिआक्रमण’ गर्ने स्पष्ट सन्देश दिएको छ।
अमेरिकाले चीनले इरानलाई सैन्य सहयोग गर्न लागेको आरोप लगाएपछि विवाद सतहमा आएको हो। ट्रम्पले चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङसँग हुने भनिएको भेटअघि नै तेहरानलाई हतियार सहयोग गरे चिनियाँ सामानमा ५० प्रतिशतसम्म कर लगाउने चेतावनी दिएका छन्।
तर चीनले यी आरोपलाई पूर्ण रूपमा अस्वीकार गरेको छ। प्रवक्ता गुओ जियाकुनले ती रिपोर्टहरू “पूर्णतया बनावटी” भएको बताएका छन्। उनले अमेरिकाले यस्तो आरोपलाई बहाना बनाएर व्यापारिक दबाब सिर्जना गर्न खोजेको आरोप लगाउँदै त्यस्तो कदमको कडा जवाफ दिने चेतावनी दिएका छन्।
चीन र इरानबीच विशेषगरी ऊर्जा क्षेत्रमा घनिष्ठ सम्बन्ध छ, जहाँ चीन इरानी तेलको प्रमुख खरिदकर्ता हो। यद्यपि, दुई देशबीच औपचारिक सैन्य गठबन्धन भने छैन। चीनले आफ्नो सम्बन्धलाई मुख्यतः आर्थिक र रणनीतिक सन्तुलनका आधारमा अघि बढाउँदै आएको विश्लेषण गरिएको छ।
समग्रमा, इरान मुद्दा, नाकाबन्दी र कर धम्कीले अमेरिका–चीन सम्बन्धलाई थप जटिल बनाएको छ। यसले मध्यपूर्व मात्र होइन, विश्व अर्थतन्त्र र सुरक्षा संरचनामै दूरगामी प्रभाव पार्ने देखिन्छ।
प्रतिक्रिया