आर्थिकन्यूज
काठमाडौं। अमेरिका र इरानबीच जारी युद्धविराम अनिश्चितकालका लागि लम्ब्याइए पनि मैदानको अवस्था अझै तनावपूर्ण र अन्योलपूर्ण देखिएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले कूटनीतिक वार्तालाई समय दिन युद्धविरामको म्याद थपेका छन्, तर सैन्य दबाब यथावत् राखिँदा शान्ति प्रयास कमजोर देखिएका छन्।
अमेरिकाले पाकिस्तानको मध्यस्थतामा अघि बढिरहेको वार्तालाई निरन्तरता दिन आवश्यक रहेको जनाउँदै समयसीमा विस्तार गरेको हो। ट्रम्पले इरानलाई प्रस्ताव तयार गर्न थप समय दिनुपर्ने उल्लेख गर्दै युद्धविरामलाई अनिश्चितकालसम्म बढाइएको बताएका छन्। तर, इरानी बन्दरगाहहरूमा लगाइएको अमेरिकी नाकाबन्दी भने कायमै राखिएको छ, जुन वार्ताको प्रमुख विवादित मुद्दा बनेको छ।
ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमार्फत इरानले होर्मुज जलडमरूमध्य खुला राखेर ठूलो आर्थिक लाभ लिन खोजेको आरोप लगाएका छन्। विश्वको करिब पाँचौँ भाग तेल आपूर्ति हुने उक्त मार्गमा नियन्त्रण कायम राख्नु अमेरिकाका लागि रणनीतिक रूपमा महत्वपूर्ण रहेको उनको भनाइ छ।
यसअघि युद्धविराम थप नगर्ने संकेत दिएका ट्रम्पले पछिल्लो निर्णयमा भने सेनालाई नाकाबन्दी कायम राख्दै सबै सम्भावित अवस्थाका लागि तयारी अवस्थामा रहन निर्देशन दिएका छन्। इरानबाट ठोस प्रस्ताव नआएसम्म युद्धविराम जारी रहने अमेरिकी अडान छ।
युद्धविरामको समयसीमाबारे अन्योलकै बीच पाकिस्तानले मङ्गलबार राति यसको अन्त्य हुन सक्ने संकेत गरेको थियो भने इरानले फरक समय उल्लेख गरेको थियो। यद्यपि, समयसीमा नजिकिँदा पनि कुनै नयाँ ठूलो सैन्य गतिविधि सार्वजनिक भएको छैन र इरानले अमेरिकी निर्णयबारे औपचारिक प्रतिक्रिया दिएको छैन।
यसैबीच, इस्लामाबादमा हुने भनिएको शान्ति वार्ता पनि अन्योलमा परेको छ। अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सको प्रस्तावित भ्रमण अन्तिम समयमा स्थगित भएको पुष्टि भएको छ। वार्ताको संवेदनशीलतालाई ध्यानमा राख्दै इस्लामाबादमा उच्च सुरक्षा सतर्कता अपनाइएको छ।
पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री शाहबाज सरिफले युद्धविराम विस्तारको स्वागत गरेका छन् भने संयुक्त राष्ट्रसंघले पनि यसलाई सकारात्मक कदम भनेको छ। तर, इरानले आफ्नो भूभाग प्रयोग गरी आक्रमण भए खाडी क्षेत्रका तेल पूर्वाधारमा प्रहार गर्ने चेतावनी दिएको छ, जसले तनाव थप बढाएको छ।
अमेरिकाले इरानी तेल व्यापार रोक्ने रणनीतिअनुसार समुद्री नाकाबन्दी कडा बनाएको छ। अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार केही दिनमै इरानको प्रमुख तेल भण्डारण केन्द्रहरूमा दबाब बढ्ने र उत्पादन प्रभावित हुन सक्छ। साथै, प्रतिबन्ध छल्न सहयोग गर्ने व्यक्ति वा जहाजलाई पनि कारबाहीको दायरामा ल्याइने चेतावनी दिइएको छ।
दुवै पक्षले एकअर्कामाथि युद्धविराम उल्लङ्घनको आरोप लगाइरहेका छन्, जसले आपसी विश्वास झन् कमजोर बनाएको छ। तेहरानका सर्वसाधारणले पनि युद्धविराम हुँदाहुँदै जीवन सहज नभएको बताएका छन्।
यसैबीच, मध्यपूर्वको अर्को मोर्चामा इजरायल र लेबनानबीच पनि तनाव कायमै छ। दुवै पक्षबीच वासिङ्टनमा नयाँ वार्ताको तयारी भइरहेका बेला दक्षिणी लेबनानमा छिटपुट हिंसा जारी छ। लेबनानको तथ्याङ्कअनुसार हालसम्म हजारौँले ज्यान गुमाइसकेका छन्।
विश्लेषकहरूका अनुसार अहिलेको अवस्था सैन्यभन्दा बढी कूटनीतिक दबाब र रणनीतिक प्रतिस्पर्धामा केन्द्रित छ, जहाँ दुवै पक्ष वार्तामा लाभ लिन प्रयासरत छन्। अनिश्चितताबीच पनि सम्भावित सम्झौताप्रतिको आशाले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मिश्रित संकेत देखिएको छ।
प्रतिक्रिया