आर्थिकन्यूज
काठमाडौं। मध्यपूर्वमा बढ्दो तनावबीच इरानले विश्वकै संवेदनशील तेल मार्ग स्ट्रेट अफ होर्मुज पुनः नखोल्ने अडान दोहोर्याएको छ। अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दी कायम रहेसम्म उक्त जलमार्ग सञ्चालन गर्न नसकिने स्पष्ट सन्देश तेहरानले दिएको हो।
इरानले युद्धविराम औपचारिक रूपमा लम्ब्याइए पनि व्यवहारमा निरन्तर उल्लङ्घन भइरहेको आरोप लगाउँदै होर्मुज क्षेत्रमा नियन्त्रण थप कडा बनाएको जनाएको छ। यसैक्रममा इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कर्प्सले दुई विदेशी जहाज नियन्त्रणमा लिएको दाबी गरेको छ। तीमध्ये पनामाको झण्डा बोकेको ‘एमएससी फ्रान्सेस्का’ र लाइबेरियाको ‘एपामिनोन्डास’ रहेको जनाइएको छ।
यसैबीच डोनाल्ड ट्रम्पले युद्धविराम केही समय कायम राख्ने घोषणा गर्दै पाकिस्तानको मध्यस्थतामा शान्ति वार्तालाई अवसर दिन चाहेको बताएका छन्। इरानले पाकिस्तानको पहललाई स्वागत गरे पनि अमेरिकी घोषणाबारे थप प्रतिक्रिया दिएको छैन।
इस्लामाबादमा भएको प्रारम्भिक छलफलमा इरानी प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व गरेका मोहम्मद बाघेर घालीबाफले अमेरिकी नाकाबन्दी जारी रहँदा युद्धविरामको कुनै अर्थ नरहने स्पष्ट पारेका छन्। उनका अनुसार निरन्तर उल्लङ्घन भइरहेकाले होर्मुज खोल्ने अवस्था छैन।
फेब्रुअरी २८ मा इजरायल र संयुक्त राज्य अमेरिकाद्वारा इरानमाथि आक्रमण भएपछि अन्तर्राष्ट्रिय तेल बजारमा अस्थिरता बढेको छ। युद्ध फेरि भड्किने आशङ्काले मूल्यमा उतारचढाव देखिएको छ।
इरानले औपचारिक रूपमा वार्तामा सहभागी हुने पुष्टि नगरेपछि अमेरिकी उपराष्ट्रपति जे.डी. भान्सको इस्लामाबाद भ्रमण स्थगित भएको छ। यद्यपि वार्ता केही दिनभित्रै पुनः सुरु हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ।
समुद्री सुरक्षामा जोखिम बढ्दै जाँदा ओमान नजिकै एक कन्टेनर जहाजमाथि गोली प्रहार भएको छ। घटनामा मानवीय क्षति नभए पनि संरचनात्मक क्षति पुगेको जनाइएको छ। बेलायतस्थित समुद्री निगरानी संस्थाहरूले पनि होर्मुज क्षेत्रमा सैन्य गतिविधि बढेको पुष्टि गरेका छन्।
यसैबीच अमेरिकी रक्षा मन्त्रालयले इरानी बन्दरगाहसँग सम्बन्धित जहाजहरू रोक्ने प्रयास जारी राखेको छ, जसलाई प्रत्यक्ष युद्ध बिना आर्थिक दबाब सिर्जना गर्ने रणनीतिका रूपमा हेरिएको छ।
अमेरिकी नौसेनाका सचिव जोन फेलानले पद छोड्ने घोषणा गरेका छन्, यद्यपि कारण खुलाइएको छैन। रक्षामन्त्री पीट हेगसेथको नेतृत्वमा उच्च तहमा फेरबदल भइरहेको संकेत देखिएको छ।
तनावका बीच इरानले होर्मुज हुँदै आवतजावत गर्ने जहाजका लागि अनिवार्य अनुमति प्रणाली लागू गरेको छ। यसअघि युद्धविरामका बेला स्वतन्त्र आवागमन दिने नीति अब कडा बनाइएको हो।
उता लेबनान–इजरायल सीमा क्षेत्रमा पनि तनाव जारी छ। युद्धविराम घोषणा भए पनि इजरायली आक्रमणमा थप पाँच जनाको मृत्यु भएको स्थानीय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्। आक्रमणमा एक पत्रकारको मृत्यु भएको र अर्की पत्रकार घाइते भएकी छन्।
फ्रान्सका राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोंले संयुक्त राष्ट्रसंघीय शान्तिरक्षकहरूमाथि भएको आक्रमणमा घाइते भएका दोस्रो फ्रान्सेली सैनिकको पनि मृत्यु भएको जानकारी दिएका छन्। उक्त घटनाको जिम्मेवारी भने हिजबुल्लाहले अस्वीकार गरेको छ।
अब वाशिङ्टनमा हुने दोस्रो चरणको वार्तामा इजरायल र लेबनानबीच युद्धविराम एक महिना थप गर्ने प्रस्ताव अघि सारिने तयारी गरिएको छ।
प्रतिक्रिया